Budynek Szkoły Podstawowej nr 1 im. Marii Konopnickiej w Lesznie wpisany jest wraz z otoczeniem do rejestru zabytków pod nr rej. 349/Wlkp/A (dec. z 27.06.2006r). Zlokalizowany jest na obszarze historycznego założenia urbanistycznego miasta Leszna wpisanego do rejestru zabytków pod nr rej. 975/A (dec. z 20.08.1985 r). Wybudowany w 1911 r. w stylu wczesnego modernizmu z elementami neoklasycyzmu i neobaroku. Rzut budynku oparty jest na kształcie litery „C”. Obiekt w całości jest podpiwniczony, trzykondygnacyjny, nakryty wysokim dachem wielospadowym z wystawkami. Elewacje w części cokołowej wykonane są z nieotynkowanej cegły, a w wyższych partiach opracowane w strukturalnym tynku szlachetnym, posiadają dekorację architektoniczną artykułowaną pilastrami, płycinami i profilowanymi gzymsami, a także reliefowe kartusze z festonami, wieńcami lub przedstawieniami figuralnymi. Posiada funkcjonalne wnętrze z licznymi pomieszczeniami użytkowymi, w tym mieszkalnymi oraz dużą aulą, które pierwotnie służyły miejscowej społeczności ewangelickiej. Funkcje budynku szklonego pełni od 1921 r. Zlokalizowany naprzeciwko kościoła p.w. św Krzyża stanowi architektoniczną dominantę i wyróżnia się na tle historycznej zabudowy centrum Leszna.

Budynek jest częścią dziedzictwa kulturowego miasta Leszna i stanowi pamiątkę po bytności społeczności ewangelickiej. Obiekt użytkowany jest niemal całkowicie zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem. Nie bez znaczenia pozostaje także funkcja kulturalna obiektu-jest miejscem częstych uroczystości, wydarzeń, apeli o charakterze historyczno-patriotycznym, kulturalnym. 

Historia Szkoły Podstawowej nr 1 im. Marii Konopnickiej w Lesznie

Historia Szkoły Podstawowej nr 1 wiąże się z historią budynku, w którym obecnie mieści się placówka. Losy gmachu sięgają 1906 roku, kiedy Zbór Ewangelicki Kościoła św. Krzyża pozyskał fundusze na zakup ziemi i budowę domu parafialnego.  Budynek został ukończony w 1911 roku. 24 kwietnia tego roku odbyło się uroczyste oddanie gmachu    do użytku. Początkowo pełnił on rolę domu parafialnego. Użytkowano go jako miejsce nauki, spotkań, animacji życia społeczności zboru.

 Powrót Leszna do macierzy w 1920 roku wiązał się z wieloma wyzwaniami w sferze organizacji edukacji, właściwie wymagał stworzenia części struktur systemu szkolnictwa od podstaw. Migracja ludności, ruchy kadrowe nauczycieli, struktura demograficzna,   cechująca się znacznym odsetkiem ludności niemieckiej - to niektóre czynniki warunkujące wyzwania w obszarze edukacji dla nowej administracji. Ludności niemieckiej umożliwiono edukację w języku ojczystym. Odbywała się ona między innymi w murach budynku obecnej Szkoły Podstawowej nr 1, gdzie w 1921 przeniesiono funkcjonujące już Prywatne Gimnazjum Niemieckie. Wcześniej szkoła istniała bez własnej siedziby przy wsparciu Anny Sander, dyrektorki Prywatnego Liceum Żeńskiego. Gimnazjum liczyło w 1920 roku 112 uczniów, rozlokowanych w czterech salach lekcyjnych. Rodzącą się szkołą kierował dr Otto Kayser, jeden z pierwszych nauczycieli szkoły. Z początkiem września 1920 roku kierownictwo przejął dr Hermann Vincent. Rozrastająca się szkoła została przeniesiona  do gmachu wspólnoty ewangelickiej. W ciągu następnych lat, ze względów oszczędnościowych, połączono Prywatne Liceum Żeńskie z Prywatnym Gimnazjum Niemieckim. Stało się to w roku szkolnym 1923/1924. W 1923 roku, w związku z decyzją Kuratorium Okręgu Szkolnego w Poznaniu, szkole nadano nazwę: Prywatne Gimnazjum Humanistyczne w Lesznie. W roku szkolnym 1927/1928 budynek mieścił już 250 uczniów. W czasie dynamicznego rozwoju rzeczywistości szkolnej w budynku nauczano między innymi języka polskiego, niemieckiego, francuskiego, angielskiego, łaciny, greki, rysunku, fizyki, muzyki, nauki        o zdrowiu, religii. Dostęp do nauki w szkole został ograniczony dwukrotnie. Przez dwa tygodnie września w roku 1920 i 1925. Pierwszy z powodu zagrożenia czerwonką, drugi  - szkarlatyną.

Aula  naszej szkoły była w owym czasie zapewne świadkiem ważnych wydarzeń z życia społeczności szkolnej Prywatnego Gimnazjum Humanistycznego np. uroczystych obchodów Dziesięciolecia Odzyskania Niepodległości przez Polskę czy koncertów muzycznych wykonywanych przez uczniów.

W latach trzydziestych dwudziestego wieku budynek szkolny pomieścił kolejną placówkę edukacyjną, szkołę im. Pestalozziego, z niemieckim językiem nauczania,  która w 1939 roku liczyła 246 uczniów.W dwudziestoleciu międzywojennym istniała w Lesznie polska szkoła imienia Marii Konopnickiej, było to jednak Miejskie Gimnazjum Żeńskie.

Najstarsza znana nam wzmianka o Szkole Podstawowej nr 1 pochodzi z 22.03.1945 roku. W Archiwum Państwowym w Lesznie znajduje się oryginał protokołu z posiedzenia Rady Pedagogicznej. Według treści protokołu kierownikiem szkoły był Zygmunt Maćkowiak. Dokument cechuje kaligraficzny kształt liter oraz prostota objawiająca się ograniczeniem informacji.

17.02.1971 roku, decyzją Kuratorium Okręgu Szkolnego Poznańskiego, placówka otrzymała nazwę Szkoła Podstawowa nr 1 im. Marii Konopnickiej w Lesznie. Z wniosku kierowanego do kuratorium wynika, że szkoła liczyła 15 oddziałów, 453 uczniów i posiadała 3 gabinety, 5 klasopracowni oraz salę audiowizualną. Wybór Marii Konopnickiej jako patronki szkoły odbył się w porozumieniu Rady Pedagogicznej, Komitetu Rodzicielskiego, Podstawowej Organizacji Partyjnej, Ogniska ZNP oraz młodzieży szkolnej.

W 1973 roku Szkoła Podstawowa nr 1 im. Marii Konopnickiej w Lesznie znika na jedenaście lat w wyniku połączenia ze Szkołą Podstawową nr 3 im. Marii Skłodowskiej-Curie.

Od 1984 roku szkoła funkcjonuje niezależnie do dziś.